Nazarét, nơi Thiên Chúa học làm người

Đất ở Nazarét cằn lắm. Mùa xuân nào người nông dân cũng nhặt được cả giỏ đá trên nương, vậy mà sang xuân năm sau đất lại trồi lên một giỏ khác, như thể đá cũng biết mọc. Làng nằm trên một sườn đồi đá vôi miền Galilê, vài chục nóc nhà vách đá thấp lè tè, chung quanh là những bậc nương ôliu xanh xám thoai thoải xuống chân đồi. Người miền Giuđê coi Galilê là chốn quê mùa, còn Nazarét thì nhỏ tới mức chẳng ai buồn nhắc tên.

Mãi về sau, có một người làng Cana, cách đó chỉ một quãng đường, nghe nói Đức Giêsu là người Nazarét, liền bĩu môi:

“Từ Nazarét, làm sao có cái gì hay được?”

Câu chuyện về Ngài bắt đầu ở đây, xa Rôma hoa lệ, xa cả Đền thờ dát vàng. Thiên Chúa đã chọn chính lớp đất cằn ấy. Ngài bỏ qua những cung điện và những trường học danh tiếng, để cắm lều ở giữa đám dân nghèo, những người chẳng ai chép tên vào sử sách.

Tiếng gà gáy và mùi bánh mới

Ở Nazarét, ngày nào cũng giống ngày nào. Trời vừa hửng, gà đã gáy râm ran. Mùi bánh mới nướng từ những lò đất bay khắp xóm, thỉnh thoảng lẫn tiếng con lừa nhà ai rống lên một hồi dài. Đàn ông vác cày ra nương hoặc cầm đục đi đẽo đá, chưa tới giữa buổi lưng áo đã sẫm mồ hôi. Đàn bà gặp nhau bên giếng làng để kéo nước, và trong làng có tin gì thì cứ ra giếng là nghe. Lũ trẻ chân đất chạy nhảy khắp các lối mòn đầy bụi.

Đức Giêsu lớn lên giữa những ngày như thế. Mẹ sai cậu lên sườn đồi nhặt củi khô, và cậu ôm về một bó, mặt mũi lấm lem. Cậu chơi những trò mà trẻ con trong làng vẫn chơi, trò đám cưới và trò đám ma, đứa thổi sáo cho cả bọn nhảy, đứa khóc than cho cả bọn giả bộ đưa tang. Sau này, Ngài sẽ đem chính những trò chơi ấy vào một dụ ngôn.

Quanh cậu lúc nào cũng thoang thoảng mùi cỏ khô, mùi chuồng trại. Cậu nghe người lớn thở dài những năm mưa đầu mùa đến muộn, và thấy mặt mày hàng xóm chùng xuống khi trong nhà không còn đủ ăn cho tới mùa gặt.

Hội đường, nơi Ngôi Lời học đánh vần

Ngày sa-bát, cả làng buông cày, gác đục, kéo nhau tới hội đường. Đó chỉ là một căn phòng đơn sơ, vừa là nơi cầu nguyện, vừa là chỗ phân xử chuyện trong làng, và có lẽ cũng là nơi lũ con trai được dạy chữ. Người ta ngồi trên những băng ghế đá xếp thành bậc dọc theo tường, lắng nghe người đọc mở từng cuộn sách cũ: sách Luật Môsê, sách các ngôn sứ. Và trong buổi ấy, bao giờ cũng vang lên lời kinh mà đứa trẻ Do Thái nào cũng thuộc lòng:

“Nghe đây, hỡi Israel! Đức Chúa, Thiên Chúa chúng ta, là Đức Chúa duy nhất.”

Cậu bé Giêsu ngồi trên băng đá cùng với lũ trẻ trong làng, lắng nghe, môi mấp máy đọc theo người lớn. Như mọi đứa trẻ khác trong làng, cậu tập đánh vần niềm hy vọng của dân mình trên một cuộn sách cũ.

Tối tối, đàn ông ngồi trước bậc cửa bàn chuyện thuế má, chuyện quân lính đi trên đường cái, chuyện bao giờ Đấng Mêsia mới đến. Cậu bé ngồi lẫn giữa họ, lặng nghe.

Tấm bánh và lời chúc tụng

Mùa xuân nào, cả nhà cũng cùng bà con lối xóm đi bộ lên Giêrusalem mừng lễ Vượt Qua, vừa đi vừa hát thánh vịnh. Còn ở nhà, tuần nào cũng vậy, chiều thứ Sáu khi mặt trời xuống, bà Maria thắp ngọn đèn đón ngày sa-bát, và trong nhà thơm mùi mẻ bánh cuối cùng nướng kịp trước ngày nghỉ. Bữa nào trước khi ăn, ông Giuse cũng dâng lời chúc tụng Thiên Chúa vì tấm bánh, và cậu con trai đứng bên cha, cùng đọc lời chúc tụng ấy.

Đêm xuống, bà Maria giơ lên đôi tay cả ngày nhào bột, ông Giuse giơ lên đôi tay cả ngày bào gỗ, và hai ông bà cầu nguyện. Cậu bé ngồi giữa cha mẹ, mắt đã díu lại, môi vẫn còn mấp máy đọc theo.