Người Samari nhân hậu, khi kẻ thù thành ân nhân

Trên đường về phía nam, ở một chặng nghỉ chân, đám đông lại tụ quanh Đức Giêsu. Một nhà thông luật đứng lên hỏi thử Ngài:

“Thưa Thầy, tôi phải làm gì để được sự sống đời đời làm gia nghiệp?”

Chàng thanh niên quỳ giữa đường hôm nào cũng đã hỏi đúng câu ấy, bằng cả tấm lòng. Đức Giêsu hỏi lại ông:

“Trong Luật đã viết gì? Ông đọc thế nào?”

Ông trả lời ngay, không vấp một chữ:

“Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực và hết trí khôn ngươi, và yêu mến người thân cận như chính mình.”

“Ông trả lời đúng lắm. Cứ làm như vậy là sẽ được sống.”

Lẽ ra chuyện dừng ở đó. Nhưng ông ấy “muốn chứng tỏ là mình có lý”, nên hỏi thêm:

“Nhưng ai là người thân cận của tôi?”

Câu ông hỏi cũng chẳng phải vô lý. Sách Lêvi dạy phải thương yêu “những người thuộc về dân ngươi”, và cả người ngoại kiều đang sống giữa dân. Còn người ở xa, kẻ tội lỗi, kẻ thù thì sao, Luật không nói rõ. Trong câu hỏi của nhà thông luật còn ẩn một câu hỏi khác: xin Thầy vẽ cho tôi một vòng tròn, để tôi biết mình phải thương đến đâu thì thôi.

Đức Giêsu trả lời bằng một câu chuyện, xảy ra trên con đường mà hầu như ai trong đám đông cũng đã đi qua.

Người Galilê trẩy hội thường theo thung lũng sông Giođan mà xuống, và chặng cuối là con dốc từ Giêricô lên Giêrusalem. Gần ba mươi cây số đồi đá trọc, cứ lên cao mãi, cao thêm hơn một ngàn mét, hai bên đầy hang hốc và khúc quanh khuất, bọn cướp tha hồ rình rập. Ít lâu nữa, chính Đức Giêsu sẽ leo con dốc ấy, lần cuối cùng, để lên Giêrusalem.

“Một người kia từ Giêrusalem xuống Giêricô, dọc đường bị rơi vào tay kẻ cướp. Chúng lột sạch người ấy, đánh nhừ tử, rồi bỏ đi, để mặc người ấy nửa sống nửa chết.”

Người nằm đó bị lột hết quần áo, chẳng còn gì cho biết tên tuổi quê quán, nên có thể là bất cứ ai.

Hai người cứ thế đi qua

“Tình cờ, có thầy tư tế cũng đi xuống trên con đường ấy.” Giêricô là nơi nhiều thầy tư tế sinh sống. Ông này đi từ Giêrusalem xuống, đang trên đường về nhà sau một tuần phục vụ ở Đền thờ.

Ông thấy người nằm dưới rãnh, máu me, không động đậy. Đứng trên đường thì chẳng biết người ấy còn sống hay đã chết. Luật Môsê cấm thầy tư tế để mình ra ô uế vì đụng vào xác chết, trừ khi là người thân ruột thịt nhất, và ai đụng vào xác chết thì bị ô uế bảy ngày. Đã ô uế thì ông không được ăn những phần lễ vật thánh vẫn nuôi cả nhà ông. Mà bọn cướp có khi còn núp đâu đó sau mấy tảng đá. Người nghe Đức Giêsu kể chẳng ai cho thầy tư tế là kẻ ác; ai cũng hiểu rõ lắm vì sao ông làm thế.

“Trông thấy người này, ông tránh qua bên kia mà đi.”

Rồi một thầy Lêvi đi tới. Các thầy Lêvi phục vụ Đền thờ, người giữ cổng, người ca hát. Luật nghiêm ngặt về người chết viết cho các thầy tư tế chứ không buộc thầy Lêvi, nên ông lại càng ít lý do để thoái thác. Dù vậy, đụng vào xác chết vẫn làm ông ô uế cả tuần và phải nghỉ việc ở Đền thờ, còn bọn cướp thì vẫn gần ông y như đã gần thầy tư tế. Ông lại gần, nhìn, rồi “cũng tránh qua bên kia mà đi”.

Cả hai đều phụng sự Thiên Chúa, và giữ những luật lệ vốn để giúp mình ở gần Người. Hôm ấy, họ lấy luật lệ và nỗi sợ làm cớ để bước qua người mà Thiên Chúa đặt ngay trước mặt mình, dù chính Lề Luật ấy cũng dạy: “Ngươi phải yêu đồng loại như chính mình.”

Người không ai ngờ tới

Đến đây người nghe đã đoán được đoạn tiếp: có thầy tư tế, có thầy Lêvi, thì người thứ ba sẽ là một người Israel thường dân, và ông sẽ làm cho hai vị kia bẽ mặt.

“Nhưng một người Samari kia đi đường, tới chỗ người ấy, cũng thấy, và chạnh lòng thương.”

Có người trong đám đông khựng lại khi nghe tiếng “Samari”. Mối hiềm khích giữa hai bên đã có từ lâu đời, và có những vết thương còn mới.

Bọn cướp có thể còn quanh quẩn gần đó. Người Samari leo xuống rãnh, quỳ trong đất bụi bên một người mà dân ông vẫn gọi là kẻ thù, cúi sát như người ta cúi xuống đỡ đứa em ruột vừa ngã. Dầu và rượu mang theo đi đường, ông lấy ra đổ lên vết thương, rượu để rửa cho sạch, dầu để làm dịu. Băng bó xong, ông đỡ người ấy lên lưng con lừa của mình, còn mình thì đi bộ bên cạnh. Tới quán trọ, ông thức săn sóc người ấy suốt đêm.

Sáng hôm sau, ông lấy ra hai quan tiền, bằng tiền công hai ngày làm thuê, trao cho chủ quán và nói:

“Nhờ bác săn sóc cho người này, tốn kém thêm bao nhiêu, thì khi trở về, chính tôi sẽ hoàn lại bác.”

Câu hỏi được lật lại

Đức Giêsu nhìn nhà thông luật. Ông đã hỏi ai là người thân cận của mình, ai là người mình phải thương. Đức Giêsu hỏi lại ông một câu khác hẳn, câu hỏi về người đã chịu dừng lại bên kẻ đang cần mình:

“Vậy theo ông nghĩ, trong ba người đó, ai đã tỏ ra là người thân cận với người đã bị rơi vào tay kẻ cướp?”

Nhà thông luật không chịu nói ra chữ “Samari”. Ông đáp:

“Chính là kẻ đã thực thi lòng thương xót đối với người ấy.”

Bấy giờ Đức Giêsu bảo ông:

“Ông hãy đi, và cũng hãy làm như vậy.”