Ông Nicôđêmô, người già mong được sinh ra lần nữa

Tiệc cưới Cana tan chưa được bao lâu thì lễ Vượt Qua đã gần kề, và Đức Giêsu cùng đoàn người hành hương lên Giêrusalem. Ngài vừa bước qua cổng vào sân ngoài Đền thờ thì tiếng ồn đã ập vào tai: chiên bò kêu rống, lồng bồ câu xếp chồng lên nhau, tiếng người đổi bạc đếm tiền lách cách trên bàn, tiếng mặc cả át cả lời kinh. Mùi phân súc vật lẫn với mùi hương trầm. Khách hành hương từ xa tới, tay cầm túi tiền, chen nhau đứng chờ đổi bạc để mua con vật dâng lễ.

Đây là nhà của Cha Ngài, nơi năm mười hai tuổi Ngài đã ngồi giữa các thầy dạy mà nấn ná không muốn về.

Rồi Ngài lấy mấy sợi dây thừng bện thành một chiếc roi.

Chiên bò bị xua ra khỏi sân, chen nhau chạy về phía cổng. Ngài đổ tung tiền của những người đổi bạc và lật nhào bàn của họ. Những đồng bạc lăn leng keng trên nền đá. Rồi Ngài quay sang những người bán bồ câu:

“Đem tất cả những thứ này ra khỏi đây, đừng biến nhà Cha tôi thành nơi buôn bán.”

Các môn đệ đứng sững nhìn Thầy mình. Mấy hôm trước ở Cana, Ngài còn hiền lành ngồi nghe ông cậu nhà gái kể chuyện; giờ Ngài đứng giữa sân Đền thờ, tay cầm sợi roi. Họ nhớ lại lời đã chép trong Kinh Thánh:

“Lòng nhiệt thành lo việc nhà Chúa, sẽ thiêu rụi con.”

Mấy người Do Thái có trách nhiệm ở Đền thờ bước tới, chặn Ngài lại:

“Ông lấy dấu lạ nào chứng tỏ cho chúng tôi thấy là ông có quyền làm như thế?”

Đức Giêsu đáp:

“Các ông cứ phá hủy Đền thờ này đi; nội ba ngày, tôi sẽ xây dựng lại.”

Họ nhìn lên những khối đá trắng, những hàng cột mà thợ vẫn đang xây tiếp từ ngày vua Hêrôđê Cả khởi công, rồi hỏi lại:

“Đền thờ này phải mất bốn mươi sáu năm mới xây xong, thế mà nội trong ba ngày ông xây lại được sao?”

Ngài nói về Đền thờ là chính thân thể Ngài, nhưng phải đợi tới khi Ngài từ cõi chết sống lại, các môn đệ mới nhớ ra và hiểu.

Chừng hai năm sau, cũng vào dịp lễ Vượt Qua, Ngài sẽ còn dọn những khoảng sân này một lần nữa.

Suốt những ngày lễ sau đó, Ngài còn làm những dấu lạ khiến cả thành bàn tán.

Khi Giêrusalem đã ngủ

Một đêm trong những ngày lễ ấy, Giêrusalem đã ngủ. Gió đêm mát lạnh len qua những con phố hẹp lát đá, thỉnh thoảng làm rung những cánh cửa gỗ. Trong một ngôi nhà lớn ở khu phố trên, có một người vẫn còn thức. Ông tên là Nicôđêmô.

Ông thuộc nhóm Pharisêu, lại là một thủ lãnh của người Do Thái, cùng các thượng tế và kỳ mục ngồi trong Thượng Hội Đồng lo việc đạo ở Giêrusalem. Cả đời ông cúi đầu trên các cuộn sách Lề Luật, và những năm tháng ấy hằn lại thành mấy nếp nhăn sâu trên trán. Mỗi khi ông đi ngoài phố, người ta cúi đầu chào, học trò nép sang bên nhường lối.

Ông yêu Lề Luật, thuộc lòng từng chữ, và tới giờ vẫn yêu. Nhưng dạo này trong người ông thấy mỏi. Danh vọng chồng thêm thì những buổi họp, những cuộc tranh luận cũng chồng thêm, nhưng sâu trong lòng ông vẫn còn một niềm mong được đến gần chính Thiên Chúa, mong mãi mà chưa nguôi. Ông cứ nghĩ mãi về người thầy trẻ từ Galilê, người đã cầm roi đứng giữa sân Đền thờ mà gọi nơi ấy là nhà Cha mình. Suốt mấy ngày lễ Vượt Qua, người ấy làm những dấu lạ mà các bậc thông luật không cắt nghĩa nổi, và nói năng đầy uy quyền, thứ uy quyền chẳng trường lớp nào trong thành dạy ra được.

Thế là ông quyết định đi gặp Ngài, vào ban đêm.

Ông muốn được nói chuyện yên ổn, không có đám đông chen lấn, và không để các bạn đồng liêu trong Thượng Hội Đồng trông thấy. Ông khép vạt áo choàng lại, đi qua những con phố vắng, tiếng chân vang lên trên mặt đá. Một ông già đi tìm một người thầy trẻ tuổi. Một bậc thầy của Israel đi tìm một người thợ mộc. Tới cửa, ông gõ. Có người ra mở, liếc nhìn tấm áo choàng sang trọng và chòm râu bạc, rồi né sang một bên mời ông vào.

Sinh ra một lần nữa bởi ơn trên

Ông gặp Đức Giêsu trong một căn phòng trống trải, chỉ có một ngọn đèn dầu cháy leo lét. Vị học giả già trong tấm áo choàng dài của bậc thầy ngồi xuống đối diện một người mặc áo vải của thợ. Ông mở lời cho phải phép, vẫn giữ dáng vẻ đạo mạo:

“Thưa Thầy, chúng tôi biết: Thầy là một vị tôn sư được Thiên Chúa sai đến. Quả vậy, chẳng ai làm được những dấu lạ Thầy làm, nếu Thiên Chúa không ở cùng người ấy.”

Đức Giêsu không dừng lại ở những lời khen ấy. Ngài đi thẳng vào điều ông đang tìm:

“Thật, tôi bảo thật ông: không ai có thể thấy Nước Thiên Chúa, nếu không được sinh ra một lần nữa bởi ơn trên.”

Ông ngả người ra sau. Một người học hành suốt đời bỗng như đi vào ngõ cụt, chẳng biết đường nào mà lần. Trong câu ấy, ông chỉ nghe thấy mấy chữ “sinh ra một lần nữa”, và ông hiểu theo nghĩa đen:

“Làm sao một người đã già rồi lại có thể sinh ra được? Chẳng lẽ người đó có thể trở vào lòng mẹ lần thứ hai để sinh ra sao?”

Phía sau câu hỏi ấy còn một câu khác mà ông không nói ra:

Cây ôliu đã già thì làm sao trở lại thành cây non? Với tôi, có còn kịp nữa không?

Đức Giêsu đáp:

“Thật, tôi bảo thật ông: không ai có thể vào Nước Thiên Chúa, nếu không sinh ra bởi nước và Thần Khí.”

Ngài cũng nghe ra nỗi lo ông giấu sau câu hỏi. Ngoài kia, gió đêm từng cơn thổi dọc con phố, và Ngài nói:

“Gió muốn thổi đâu thì thổi; ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và đi đâu. Ai bởi Thần Khí mà sinh ra thì cũng vậy.”

Ông nghe gió lùa vào vách nhà mà không thấy được gió. Thần Khí của Thiên Chúa làm việc trong lòng người cũng như thế. Muốn được sinh ra bởi ơn trên, ông phải buông tay khỏi cái ghế mình đang ngồi và tiếng tăm mình đã gầy dựng, trở lại làm một đứa bé mới chào đời, lòng rộng mở, để Thần Khí đưa đi đâu tùy ý.

Lời dành cho một người đã mỏi

Rồi khi bấc đèn đã cháy gần hết, ông được nghe một lời mà về sau Kitô hữu khắp nơi đều thuộc lòng. Đêm hôm đó, lời ấy như nói riêng với một ông già đang rất cần được nghe:

“Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng được sống muôn đời.”

Thiên Chúa đã cho đi người Con Một yêu dấu của Người. Đó là thứ tình thương không giữ lại chút gì cho mình, như người mẹ nghèo nhường miếng ăn cuối cùng cho con rồi bảo con cứ ăn đi, mẹ ăn rồi.

Đức Giêsu còn nói rằng Con Người sẽ phải được giương cao, như con rắn đồng ông Môsê đã treo lên cây sào giữa sa mạc năm xưa, để ai bị rắn cắn nhìn lên đó thì được sống. Chuyện con rắn đồng, ông đã nghe từ thuở bé. Đêm ấy ông chưa thể biết Đức Giêsu đang nói về cây thập giá người ta sẽ dựng trên một ngọn đồi ngoài tường thành Giêrusalem, để những người mỏi mệt như ông ngước nhìn lên và được sinh ra một lần nữa.

Ông ra về, lòng mang theo một điều không ngờ: có người vừa cho ông biết ông được thương. Suốt đời ông đã vươn tay tìm Thiên Chúa qua Lề Luật mà ông yêu mến. Đêm nay, chính Thiên Chúa vươn tay tìm ông.

Cuộc trò chuyện kết thúc ra sao, không ai kể lại. Nhưng Tin Mừng chưa quên ông. Trước khi câu chuyện này khép lại, ta sẽ còn gặp ông Nicôđêmô. Buổi chiều Đức Giêsu chết, khi phần đông bạn hữu của Ngài đã bỏ chạy, ông sẽ bước ra giữa ban ngày để lo chôn cất Ngài.