Đại tiệc của những kẻ bất xứng và cái ôm của người cha

Một ngày sa-bát trên đường lên Giêrusalem, một ông thủ lãnh nhóm Pharisêu mời Đức Giêsu về nhà dùng bữa trưa. Khách khứa ngồi quanh bàn, ai cũng để ý dò xét Ngài. Ngoài kia, mỗi ngôi làng Ngài đi qua là thêm một quãng gần Giêrusalem, nơi cuộc khổ nạn đang chờ Ngài, như Ngài đã báo trước cho Nhóm Mười Hai. Giữa bữa, một người cất giọng hồ hởi:

“Phúc thay ai được dự tiệc trong Nước Thiên Chúa!”

Ai ngồi quanh bàn hôm ấy cũng đinh ninh mình sẽ có chỗ trong bữa tiệc đó. Đức Giêsu đáp lại bằng chuyện một bữa tiệc mà khách được mời chẳng ai tới.

Phòng tiệc đầy chỗ trống

Có người kia làm tiệc lớn và mời nhiều khách. Tới giờ, thịt đã nướng xong, ông sai đầy tớ đi thưa với từng nhà:

“Xin quý vị đến, mọi sự đã sẵn sàng.”

Người đầy tớ trở về một mình. Hết người này tới người kia, khách nào cũng viện ra một việc khác quan trọng hơn.

“Tôi mới mua thửa ruộng, cần phải đi thăm; cho tôi xin kiếu.”

“Tôi mới tậu năm cặp bò, tôi phải đi thử; cho tôi xin kiếu.”

“Tôi mới cưới vợ, nên không thể đến được.”

Lời từ chối nào cũng lịch sự, mà lời nào nghe cũng gượng. Chẳng nông dân nào mua ruộng mà không đi xem đất trước, hay mua bò mà không cho bò kéo thử dưới ách. Chẳng qua là khách không muốn tới.

Sau lưng người đầy tớ, phòng tiệc đã bày biện xong xuôi: đèn đã thắp, rượu đã rót, thịt nướng đang nguội dần. Không một chỗ nào có người ngồi. Ai từng dọn mâm giỗ mà bà con không ai tới thì hiểu được cái lặng ấy. Đêm đó, người đã sửa soạn mọi thứ lại thành người cô đơn nhất trong nhà.

Ông chủ nổi giận, và trong cơn giận, ông cho mở toang cửa nhà:

“Mau ra các nơi phố xá, ngõ hẻm trong thành, đưa những người nghèo khó, tàn tật, đui mù, què quặt về đây.”

Chẳng bao lâu, phòng tiệc vang lên những tiếng động khác. Người mù gõ gậy dò đường đi vào. Người què lê một bên chân, hoặc vịn vai bạn mà bước. Mấy người ăn xin quen ngồi ở cổng thành thì đứng lấp ló ngoài cửa, cứ ngỡ người ta mời nhầm. Họ nâng chén rượu thật khẽ trong đôi bàn tay nứt nẻ, sợ chén vỡ. Xưa nay chưa ai từng để dành cho họ một chỗ.

Người đầy tớ thưa:

“Thưa ông, lệnh ông đã được thi hành, mà vẫn còn chỗ.”

Ông chủ lại sai anh đi nữa:

“Ra các đường làng, các lối đi dọc bờ rào, ép người ta vào cho đầy nhà tôi.”

Quanh bàn ăn của ông Pharisêu hôm ấy, ai cũng hiểu Ngài muốn nói gì.

Người cha chạy ra

Cũng vào khoảng thời gian này, những người thu thuế và những người tội lỗi trong vùng kéo nhau tới nghe Đức Giêsu. Ngài để họ ngồi sát bên mình và ăn uống với họ. Những người Pharisêu và các kinh sư đứng nhìn, xầm xì với nhau:

“Ông này đón tiếp phường tội lỗi và ăn uống với chúng.”

Họ là những người nghiêm túc giữ Luật, và trong mắt họ, làm như thế là dễ dãi quá. Vậy là Đức Giêsu kể về một người cha có hai đứa con trai.

Người con thứ đến thưa với cha:

“Thưa cha, xin cho con phần tài sản con được hưởng.”

Đòi chia gia tài khi cha còn sống chẳng khác gì nói vào mặt cha rằng con không đợi nổi tới ngày cha nhắm mắt. Vậy mà người cha chia cho. Cậu con bán hết lấy tiền, trẩy đi phương xa, và tiêu sạch trong những cuộc chơi bời. Rồi nạn đói kéo tới. Cậu phải đi ở đợ, chăn heo cho một người ngoại, giống vật mà không người Do Thái nào chạm tới. Cậu đói tới mức “ao ước lấy đậu muồng heo ăn mà nhét cho đầy bụng, nhưng chẳng ai cho.”

Ngay giữa đồng heo ấy, Đức Giêsu kể, cậu “hồi tâm”. Ở nhà, người làm công của cha còn có bánh ăn dư dật, còn cậu ở đây sắp chết đói. Cậu quyết định trở về và sẽ thưa với cha:

“Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha, chẳng còn đáng gọi là con cha nữa. Xin coi con như một người làm công cho cha vậy.”

Suốt dọc đường về, cậu lẩm nhẩm mấy câu ấy, như đứa học trò ôn bài trước giờ bị gọi lên bảng.

Còn người cha thì vẫn ngóng ra con đường. Ngày nào ông cũng nhìn về phía đó, nhìn mãi tới mỏi cả mắt.

“Anh ta còn ở đằng xa, thì người cha đã trông thấy. Ông chạnh lòng thương, chạy ra ôm cổ anh ta và hôn lấy hôn để.”

Ở những làng quê Đức Giêsu biết, một người đàn ông có vai vế không bao giờ chạy. Muốn chạy, ông phải túm vạt áo dài lên, ngay trước mặt cả xóm. Người cha chẳng màng. Ông chạy, hai tay túm chặt vạt áo, đôi dép vấp váp trên mặt đường đá, hơi thở dồn dập. Tới nơi, ông dang tay ôm chầm lấy đứa con còn nồng mùi chuồng heo, ôm lấy cổ con mà hôn mãi. Nước mắt ông rơi xuống vai áo rách của con.

Cậu con mới nói được tới đây:

“Thưa cha, con thật đắc tội với Trời và với cha, chẳng còn đáng gọi là con cha nữa…”

Người cha đã quay qua gọi gia nhân, giọng át cả lời con:

“Mau đem áo đẹp nhất ra đây mặc cho cậu, xỏ nhẫn vào ngón tay, xỏ dép vào chân cậu, rồi đi bắt con bê đã vỗ béo làm thịt để chúng ta mở tiệc ăn mừng! Vì con ta đây đã chết mà nay sống lại, đã mất mà nay lại tìm thấy.”

Câu xin làm người làm công, cậu không còn kịp nói ra. Chiếc nhẫn cho biết cậu lại là người trong nhà, đôi dép cho biết cậu không phải đầy tớ. Đức Giêsu đang kể về chính Cha của Ngài: một người cha chịu mất hết thể diện giữa đường làng, để đứa con khỏi phải lủi thủi đi về trong nhục nhã.

Người anh đứng ngoài trời tối

Người con cả lúc ấy đang ở ngoài đồng. Chập tối anh về gần tới nhà thì nghe tiếng đàn ca nhảy múa. Hỏi ra mới biết chuyện, anh nổi giận và không chịu vào nhà.

Anh có lý của anh. Bao năm nay anh ở nhà với cha, cặm cụi làm lụng. Giờ đây đứa em phá sạch phần gia tài lại trở về, và người nhà đang quay con bê béo để đãi nó.

“Nhưng cha cậu ra năn nỉ.” Lần thứ hai trong ngày, ông lại bỏ chỗ ngồi đi ra, tìm đến đứa con không chịu đến với mình.

Người anh trút hết nỗi lòng:

“Cha coi, đã bao nhiêu năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lệnh, thế mà chưa bao giờ cha cho lấy được một con dê con để con ăn mừng với bạn bè. Còn thằng con của cha đó, sau khi đã nuốt hết của cải của cha với bọn điếm, nay trở về, thì cha lại giết bê béo ăn mừng!”

Anh không sao gọi được một tiếng “em”. Anh nói “thằng con của cha đó”. Suốt bao năm ở nhà, anh vẫn coi mình như người làm thuê đang chờ ngày lãnh công. Đứa em đã bỏ nhà mà đi. Còn anh, ngày nào cũng ở trong nhà, mà lòng thì vẫn ở xa cha.

Người cha đáp, giọng thật nhẹ:

“Con à, lúc nào con cũng ở với cha, tất cả những gì của cha đều là của con. Nhưng chúng ta phải ăn mừng, phải vui vẻ, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy.”

Câu chuyện dừng ở đó, và người nghe không bao giờ biết người anh có vào nhà hay không. Có lẽ lúc ấy Đức Giêsu ngước nhìn những người Pharisêu và các kinh sư đang đứng ở rìa đám đông. Cửa nhà người cha vẫn mở, và tiếng nhạc trong nhà vẫn chưa dứt.