Kho báu trên trời và tấm lòng tự do

Giữa sườn đồi có một người cha ngồi bó gối, đứa con trai nhỏ ngủ gục bên đầu gối anh. Anh có mảnh ruộng nhỏ và năm miệng ăn trong nhà. Chỉ một mùa thất bát, một con bò què chân, hay một lần người thu thuế ghé qua, là cả nhà có thể mắc nợ nhiều năm. Quanh anh trên sườn đồi, phần đông là những người như thế: nông dân ruộng ít, người đi làm thuê.

Đức Giêsu vừa dạy họ gọi Thiên Chúa là Cha. Giờ Ngài nhìn những gương mặt ấy và thấy nỗi lo họ mang theo lên đồi: chuyện tiền bạc, nỗi sợ không đủ ăn. Mong có bánh ăn thì chẳng có gì là tội; mọi của tốt trên mặt đất đều từ tay Cha Ngài mà ra. Ngài chỉ muốn gỡ cho họ khỏi nỗi sợ đang siết lấy lòng, vì nỗi sợ ấy cứ bắt mắt họ dán xuống đất, chẳng ngước lên được.

Mối mọt trong rương áo

Nhà nào cũng có một cái rương cất những bộ áo quý nhất: tấm áo choàng ngày cưới, chiếc áo choàng len cha để lại cho con, của hồi môn của con gái gấp trong vải lanh. Qua vài mùa đông ẩm, mở rương ra thì nhiều khi mối mọt đã vào trước. Mấy đồng tiền chôn trong vò dưới nền nhà thì xỉn xanh, xỉn đen. Tường nhà trong làng phần nhiều đắp bằng gạch bùn, nên kẻ trộm chẳng buồn cạy cửa. Đêm đến, hắn khoét vách mà vào, rồi đi mất trước khi gà gáy.

Đức Giêsu nói:

“Kho tàng của anh ở đâu, thì lòng anh ở đó.”

Con thuyền mỗi lúc chỉ buộc được vào một cây cọc, lòng người cũng vậy. Buộc lòng vào thứ mối mọt ăn được, kẻ trộm mang đi được, thì đêm nằm cũng thao thức nghe ngóng tiếng ai đào vách. Còn tấm bánh chia cho người hàng xóm đang đói, món nợ lặng lẽ xóa cho người ta, giờ ngồi bên người sắp lìa đời, thì mối mọt nào chui vào được, kẻ trộm nào khoét tới được.

Ngài đã nói về ngọn đèn đặt trên đế. Giờ Ngài bảo con mắt cũng soi sáng cho con người như thế:

“Đèn của thân thể là con mắt. Vậy, nếu mắt anh sáng, thì toàn thân anh sẽ sáng.”

Con mắt sáng là con mắt một lòng, nhìn về Thiên Chúa mà không liếc ngang. Theo cách nói của dân Ngài, con mắt xấu là con mắt hẹp hòi, hay so đo, cứ ngó mãi vườn nho mới của nhà hàng xóm, mẻ cá to hơn của người anh em họ. Nhìn kiểu ấy thì lòng mỗi ngày một tối đi, và Đức Giêsu cảnh báo lòng ấy có thể tối tới đâu:

“Nếu ánh sáng bên trong anh lại thành bóng tối, thì bóng tối ấy sẽ dày đặc biết bao!”

Ai trên sườn đồi từng đi làm thuê cho hai nhà cùng một lúc đều biết cảnh ấy: nhà này gọi, nhà kia cũng gọi, chạy bên nào cũng bị bên kia mắng. Một người nô lệ thuộc về hai ông chủ thì còn khổ hơn thế, như bị xé làm đôi. Đức Giêsu nói:

“Không ai có thể làm tôi hai chủ… Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi Tiền Của được.”

Ngài gọi tiền bạc bằng một cái tên, như gọi một ông chủ tay cầm roi: Tiền Của. Ông chủ ấy bắt đầy tớ lúc nào cũng nơm nớp, đếm tới đếm lui mà chẳng bao giờ yên tâm là đã đủ.

Chim sẻ trên sườn đồi

Giọng Ngài dịu lại. Ngài thấy những nếp nhăn hằn trên trán người nông dân, và những nỗi lo họ mang theo lên đồi: Mai lấy gì mà ăn? Mùa đông tới lấy gì cho con mặc? Ngài chỉ cho họ nhìn quanh.

Đang khi Ngài nói, mấy con chim nhỏ chao lượn trên sườn đồi, chim sẻ, chim én đuổi bắt côn trùng trên ngọn cỏ.

“Hãy xem chim trời.”

Chẳng con nào có kho lúa. Chúng chưa từng cày một đường cày, chưa từng vác một bó lúa. Sáng nào chúng cũng thức dậy hót líu lo mà chẳng biết miếng ăn trong ngày ở đâu ra, và tối nào chúng cũng no. Ngài nói: “Cha anh em trên trời vẫn nuôi chúng.” Ngài nhìn lại những người đàn ông, đàn bà mệt mỏi trước mặt mình:

“Anh em lại chẳng quý giá hơn chúng sao?”

Người cha ấy cúi nhìn đứa con trai đang ngủ gục bên đầu gối mình.

Lúc ấy đang mùa xuân, sườn đồi đỏ rực những khóm hoa dại, lác đác mấy bông diên vĩ tím nhỏ. Hoa mọc sát tới mép bãi cỏ chỗ Ngài ngồi.

“Hãy ngắm hoa huệ ngoài đồng.”

Đàn bà trong làng, từ lúc còn con gái tới khi về già, tay chẳng mấy khi rời việc kéo sợi dệt vải. Mấy bông hoa này chưa từng chạm tới con suốt hay khung cửi, thế mà:

“Thầy bảo cho anh em biết: ngay cả vua Salômôn, dù vinh hoa tột bậc, cũng không mặc đẹp bằng một bông hoa ấy.”

Vài tuần nữa nắng hè sẽ làm chúng khô héo, và các bà các chị sẽ gom chúng cùng gai góc, cỏ khô về nhóm lò đất nướng bánh buổi sáng. Thiên Chúa đã chăm chút đến thế cho một bông hoa rồi cũng thành củi đun, thì chẳng lẽ lại quên một người cha có năm miệng ăn phải nuôi. Đức Giêsu nói điều ấy thật hiền, giọng trách mà thương:

“Thì huống hồ là anh em, ôi những kẻ kém tin!”

Ngày nào lo đủ ngày ấy

Lo lắng quá thì người ta dễ tin một điều sai về Thiên Chúa: tưởng mọi sự đều trông vào sức mình, trên trời chẳng ai để mắt tới. Ngài hỏi:

“Hỏi có ai trong anh em, nhờ lo lắng, mà kéo dài đời mình thêm được dù chỉ một gang tay không?”

Vì thế Ngài dặn họ một điều, giữ được thì đời mình không lạc hướng:

“Trước hết hãy tìm kiếm Nước Thiên Chúa và đức công chính của Người, còn tất cả những thứ kia, Người sẽ thêm cho.”

Cha trước, rồi mới tới bánh. Các gia đình Công giáo vẫn giữ thứ tự ấy bên mâm cơm: trước khi cầm đũa, cả nhà làm dấu, đọc kinh trước bữa ăn mà nhiều đứa trẻ thuộc trước cả khi biết đọc, xin Chúa chúc lành cho cả nhà và cho của ăn Chúa ban.

Sau cùng, với cái khôn ngoan của người thợ từng phải lo cái ăn từng ngày, Ngài thêm một câu, nghe như Ngài đang mỉm cười:

“Vậy, anh em đừng lo lắng về ngày mai: ngày mai, cứ để ngày mai lo. Ngày nào có cái khổ của ngày ấy.”