Ngôi nhà xây trên đá

Trời đã xế chiều. Mặt trời ngả dần về phía đỉnh đồi, bóng những người ngồi nghe đổ dài xuống bãi cỏ, về phía mặt hồ. Vài đứa trẻ đã ngủ thiếp trong lòng mẹ. Đức Giêsu đã giảng dạy suốt từ sáng.

Ngài biết một ngày như hôm nay dễ phai lắm. Trên đường về người ta khen hay, tới phiên chợ sau thì đã quên. Ngài từng làm thợ ở Nazarét, quen tay với đá và gỗ, và Ngài biết cái bản vẽ vạch nguệch ngoạc trên mặt đất thì chưa phải là ngôi nhà. Trước khi cho họ về, Ngài muốn trao đồ nghề vào tay họ.

Ngài gom tất cả những gì đã nói vào một câu:

“Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta như vậy, vì Luật Môsê và lời các ngôn sứ là thế đó.”

Người nông dân chờ hàng xóm đem trả cái cày đã mượn rồi mới chịu cho mượn thứ khác. Người ta chờ được chào trước, chờ người kia xin lỗi trước. Sống lời ấy là thôi đừng chờ: hãy nghĩ xem người chồng, người vợ, hay ông cụ nhà bên đang mong điều gì, rồi trao cho họ trước khi họ phải mở lời. Vì chính mình cũng mong người ta đoán ra điều mình cần mà trao trước như thế.

Cửa hẹp

Ngài đặt trước mặt họ hai con đường.

“Hãy qua cửa hẹp mà vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người lại đi qua đó.”

Ngài hất đầu về phía con đường cái men theo bờ hồ, nơi lừa và khách bộ hành nối nhau đi không ngớt. Con đường ấy dễ tìm, lúc nào cũng có người đi cùng. Lối kia là con đường mòn đá lởm chởm leo dốc, thứ lối người chăn dê vẫn đi, bước nào cũng phải nhìn chân.

“Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít người tìm được lối ấy.”

Đức Giêsu không giấu họ: con đường dẫn tới sự sống khó đi lắm. Ngài nói thật với họ, như bạn bè dặn dò nhau trước một chuyến đi xa.

Kế đó Ngài nói về cây cối, và người làm ruộng nào ở đó cũng hiểu. Nhìn lá thì chẳng biết cây vả tốt hay xấu. Phải chờ tới mùa trái.

“Ở bụi gai, làm sao hái được nho? Ở cây găng, làm sao bẻ được vả?”

Lời nói đẹp đến mấy cũng không che được lâu một nếp sống xấu. “Cứ xem họ sinh hoa quả gì, thì biết họ là ai.”

Ngài nói tiếp một điều mà những người sốt sắng nhất trên sườn đồi thấy khó nghe:

“Không phải bất cứ ai thưa với Thầy: ‘Lạy Chúa! lạy Chúa!’ là được vào Nước Trời cả đâu! Nhưng chỉ ai thi hành ý muốn của Cha Thầy, Đấng ngự trên trời, mới được vào mà thôi.”

Ngài vừa dạy họ cầu nguyện, và Ngài muốn lời kinh ấy cùng mọi điều nghe được hôm ấy theo họ xuống núi, vào những ngày làm lụng trong tuần.

Ngôi nhà dưới chân đồi

Sau cùng, Ngài kể chuyện hai người thợ xây nhà, một cảnh họ chỉ cần nhìn xuống chân đồi là thấy.

Dưới sườn dốc có một lòng suối cạn chạy ra hồ. Mùa hè, đáy suối bằng phẳng, toàn cát, đào dễ mà dựng nhà cũng dễ. Nhưng mùa đông ở Galilê, nước từ các ngọn đồi dồn xuống, và chỉ qua một đêm lòng suối cạn đã thành dòng lũ đục ngầu cuốn đá lăn ra hồ, giống những trận lũ quét đổ về các thung lũng miền Trung mùa mưa bão. Vết lũ năm ngoái vẫn còn hằn trên bờ, một dải lau sậy chết khô mắc lại trong bụi cây.

“Vậy ai nghe những lời Thầy nói đây mà đem ra thực hành, thì ví được như người khôn ngoan xây nhà trên đá.”

Người thợ nào cũng để ý tới chỗ này: người khôn ngoan ấy “đã cuốc, đã đào sâu, và đặt móng trên đá”. Trọn một mùa, anh chẳng có gì khoe với hàng xóm ngoài một cái hố và một đống đá vụn.

Người kia xây trên cát. Nhà anh lên nhanh, trông cũng đẹp đẽ dưới nắng hè.

Mùa đông đến. Mưa sa, nước lũ, gió giật ập vào nhà. Cùng một cơn bão cho cả hai nhà. Ngôi nhà trên đá đứng vững:

“Nhà ấy cũng không sụp đổ, vì đã xây trên nền đá.”

Ngôi nhà trên cát trôi theo dòng nước, và Đức Giêsu dừng câu chuyện ở đó:

“Nhà ấy sẽ sụp đổ, sụp đổ tan tành.”

Đời người cũng có những cơn bão rất quen: một mùa mất trắng, hay một cái tang trong nhà. Lúc ấy, mình có đứng vững được hay không là tùy ở những gì đã xây từ những mùa yên ả trước đó, bằng chính những lời này, nghe rồi đem ra sống.

Xuống núi

Đức Giêsu thôi nói.

Không ai đứng dậy ngay. Một lúc sau các bà mẹ mới bế những đứa con đang ngủ lên vai, mấy ông cụ chống tay đứng dậy, chậm chạp phủi cỏ trên áo choàng. Đây đó có người nhắc lại cho người bên cạnh một câu vừa nghe.

Đám đông lần xuống đồi trong nắng chiều, vẫn còn bàn tán.

“Khi Đức Giêsu giảng dạy những điều ấy xong, dân chúng sửng sốt về lời giảng dạy của Người, vì Người giảng dạy như một Đấng có thẩm quyền, chứ không như các kinh sư của họ.”