Người thợ giờ thứ mười một

Dọc đường, nắng rát sau lưng. Các môn đệ đã bỏ công ăn việc làm, bỏ cả gia đình để theo Đức Giêsu, nên đi mãi thế nào cũng có lúc nhẩm tính trong bụng: mình đã bỏ lại những gì, và rốt cuộc sẽ được những gì. Ông Phêrô đã sống bằng nghề cá nửa đời người, và ông vẫn còn cái nếp quen cân đo cái mình đưa ra với cái mình nhận lại.

Có hôm, đang đi, ông lẩm nhẩm trong bụng:

Mình đã bỏ mọi sự mà theo Thầy. Rồi mình sẽ được gì đây?

Ông chưa nói ra, nhưng Đức Giêsu biết các môn đệ đang mang gì trong lòng. Ngài kể cho các ông nghe một câu chuyện về tiền công một ngày.

Góc chợ lúc tảng sáng

Thành nào ở Galilê cũng có một góc chợ, nơi dân làm thuê đứng chờ từ lúc trời còn nhá nhem, mong có ai đến mướn, giống những anh thợ hồ ngồi chờ việc ở các chợ người đầu cầu bây giờ. Người không có mảnh đất nào thì sống nhờ đồng tiền kiếm được trong ngày. Hôm nào không ai mướn, tối ấy nhà không có bánh.

Trong câu chuyện, ông chủ vườn nho vừa tảng sáng đã ra mướn một tốp thợ, thỏa thuận với họ mỗi ngày một quan tiền, đúng giá công thường lệ. Khoảng giờ thứ ba, ông lại trở ra, thấy có những người khác ở không đứng ngoài chợ, ông cũng sai họ vào vườn, hứa sẽ trả cho họ hợp lẽ công bằng. Giờ thứ sáu, rồi giờ thứ chín, ông cũng làm như vậy.

Đến giờ thứ mười một, mặt trời đã xế, chỉ còn chừng một giờ nữa là tắt nắng, ông lại ra thêm lần nữa. Ở góc chợ vẫn còn vài người đứng đó.

Người nghe đoán ngay được đó là những ai: người đã có tuổi, người chậm chạp, người què chân hay mang tiếng xấu, những người mà ông cai nào cũng đã nhìn qua rồi bỏ đó. Họ đứng đấy từ sáng sớm. Về nhà thì phải nhìn mặt vợ con với đôi tay trắng. Ở lại thì đứng đó cho cả thành thấy rằng chẳng ai cần đến mình.

Ông chủ bước lại hỏi:

“Sao các anh đứng đây suốt ngày không làm gì hết?”

Họ đáp:

“Vì không ai mướn chúng tôi.”

Ông bảo họ:

“Cả các anh nữa, hãy đi vào vườn nho!”

Chẳng ai cần thêm thợ cho giờ làm cuối cùng trong ngày. Ông mướn họ vì họ cần đến ông.

Giờ trả công

Luật Môsê dạy phải trả công cho người làm thuê trước khi mặt trời lặn, vì họ nghèo, và cả nhà đang trông vào đồng tiền ấy. Nên chiều đến, ông chủ vườn nho bảo người quản lý:

“Anh gọi thợ lại mà trả công cho họ, bắt đầu từ những người vào làm sau chót tới những người vào làm trước nhất.”

Mấy người giờ thứ mười một chậm chạp bước lên, cúi đầu, mong được vài đồng bạc lẻ. Người quản lý đặt vào tay mỗi người trọn một quan, đủ công cả một ngày cho một giờ làm. Họ đứng sững nhìn đồng bạc trong lòng bàn tay. Tối nay nhà sẽ có bánh. Họ ra về mà chân cứ muốn chạy.

Ở cuối hàng, những người làm từ tảng sáng đứng nhìn, và lòng họ bắt đầu phơi phới: một giờ được một quan, thì anh em mình làm mười hai giờ dưới cái nắng ấy, thế nào mà chẳng… Đến lượt họ, mỗi người cũng chỉ lãnh được một quan tiền.

Kể tới đó, Đức Giêsu ngừng lại một chút và nhìn ông Phêrô.

Những người làm từ tảng sáng giận lắm, vừa lãnh vừa cằn nhằn chủ nhà:

“Mấy người sau chót này chỉ làm có một giờ, thế mà ông lại coi họ ngang hàng với chúng tôi là những người đã phải làm việc nặng nhọc cả ngày, lại còn bị nắng nôi thiêu đốt.”

Đồng tiền họ lãnh đúng như đã thỏa thuận lúc sáng sớm, chẳng ai ăn gian của họ đồng nào. Họ chỉ không chịu nổi chuyện ông chủ tốt với người khác, tốt tới mức coi đám người đến muộn ngang hàng với mình. Họ muốn mọi người thấy họ đáng giá hơn mấy người đứng chờ ở góc chợ kia.

Ông chủ quay sang một người trong bọn họ, giọng điềm tĩnh mà dứt khoát:

“Này bạn, tôi đâu có xử bất công với bạn. Bạn đã chẳng thỏa thuận với tôi là một quan tiền sao? Cầm lấy phần của bạn mà đi đi. Còn tôi, tôi muốn cho người vào làm sau chót này cũng được bằng bạn đó. Chẳng lẽ tôi lại không có quyền tùy ý định đoạt về những gì là của tôi sao? Hay vì thấy tôi tốt bụng mà bạn đâm ra ghen tức?”

Trong bài giảng trên núi, Đức Giêsu đã có lần nói về con mắt xấu, cái nhìn hậm hực vào phần của người bên cạnh. Ông Phêrô đứng nghe, và nếu thật thà với lòng mình, hẳn ông đã nhận ra cái nhìn ấy nơi chính ông.

Đức Giêsu khép lại câu chuyện bằng một lời làm đảo lộn cả hàng người làm thuê:

“Thế là những kẻ đứng chót sẽ được lên hàng đầu, còn những kẻ đứng đầu sẽ phải xuống hàng chót.”