Simon và Veronica, đôi vai và chiếc khăn

Đoàn người đang ra khỏi thành Giêrusalem để đi về phía đồi xử tử. Gần cổng thành, có một người tên là Simon đang đi ngược chiều với họ. Ông quê ở Kyrênê, một thành ở Bắc Phi gần bờ biển, nơi có đông người Do Thái sinh sống, và ông lên Giêrusalem mừng lễ Vượt Qua. Ông vừa “từ miền quê lên”, áo còn bám bụi đường. Chỉ còn mấy giờ nữa là vào lễ, đầu óc ông đang tính chuyện về cho kịp chỗ trọ.

Mọi chuyện đang xảy ra chẳng dính dáng gì tới ông. Nắng đã lên cao, bụi đường bốc lên theo bước chân lính. Ông né sang bên đường cho đoàn người đi qua.

Đôi vai của người khách lạ

Lúc ấy Đức Giêsu gần như không còn đứng vững. Đám lính thấy rõ Ngài có thể chết dọc đường, mà Rôma thì muốn tử tội phải chết trên thập giá, cho mọi người cùng thấy. Họ cần thêm một đôi vai, và Simon lại đứng gần nhất.

Ở xứ bị chiếm đóng, người lính có quyền bắt bất cứ người dân nào khuân đồ cho mình. Có lần trên sườn đồi Galilê, Đức Giêsu đã nói tới chuyện ấy:

“Nếu có người bắt anh đi một dặm, thì hãy đi với người ấy hai dặm.”

Một bàn tay chộp lấy cánh tay Simon, và lính bắt ông vác thanh gỗ.

Cây thập giá là thứ dơ dáy, nhục nhã, mà ông có làm gì nên tội đâu. Sao lại là tôi? Nhưng chẳng ai cãi lại được ngọn giáo của lính Rôma. Ông đành cúi xuống.

Đám lính nhấc thanh gỗ khỏi đôi vai rách nát của Đức Giêsu. Một thoáng, hai người đứng sát bên nhau, gần như chạm vai nhau. Đức Giêsu ngước lên nhìn người khách lạ vừa đỡ gánh cho mình, và lần đầu tiên Simon nhìn thẳng vào khuôn mặt đầy máu ấy.

Simon chẳng biết người này là ai. Ông chỉ biết chưa từng có ai nhìn mình như thế.

Rồi thanh gỗ hạ xuống vai ông, và người ta “bắt vác theo sau Đức Giêsu”.

Simon đang làm đúng y lời Đức Giêsu đòi hỏi những ai muốn làm môn đệ Ngài: “vác thập giá mình mà theo”. Ông không chọn thập giá. Thập giá chọn ông. Nhưng trên quãng đường ngắn ngủi ấy, người khách lạ từ Bắc Phi đã thành người bạn đường của Chúa, bước sau lưng Ngài, đỡ cho Ngài đúng thứ Ngài không còn mang nổi.

Nhiều năm sau, khi các Kitô hữu kể lại chuyện này, người ta gọi Simon là “thân phụ hai ông Alexanđê và Rufô”, như thể ai trong cộng đoàn cũng quen hai người con ấy. Xem ra con đường Simon bị ép phải đi hôm ấy đã dẫn cả nhà ông tới với Chúa Kitô.

Người phụ nữ với chiếc khăn

Người phụ nữ bạn sắp gặp thì không có trong các sách Tin Mừng. Người Công giáo gặp bà ở chặng thứ sáu Đàng Thánh Giá, những chiều thứ Sáu Mùa Chay, khi cả giáo xứ cùng đi Đàng Thánh Giá với nhau. Tên bà là Veronica, và Hội Thánh đã thương mến giữ gìn câu chuyện của bà qua bao nhiêu thế kỷ.

Bà đứng lẫn trong đám người hai bên đường. Khi Đức Giêsu đi ngang qua, bà thấy khuôn mặt Ngài: bầm dập, đầy máu, lấm lem bụi đất. Bà không đứng yên được nữa. Bà len qua đám đông, qua cả mấy người lính, rồi bước ra đứng ngay trước mặt Ngài.

Chuyện đang xảy ra thì bà chẳng có cách gì ngăn được. Trong tay bà chỉ có một chiếc khăn bằng vải lanh. Đức Giêsu dừng lại. Bà áp chiếc khăn lên mặt Ngài, thật nhẹ, lau bớt máu và mồ hôi trên trán, trên đôi mắt sưng. Ngài để yên cho bà lau.

Rồi bà gỡ chiếc khăn ra, và theo lời truyền lại, khuôn mặt Ngài đã in trên đó.

Bao nhiêu vua chúa để lại hình mình trên đá, trên vàng. Ngài để lại dung mạo mình trên một chiếc khăn, trong tay một người phụ nữ vì thương mà dám bước lại gần lau mặt cho Ngài.

Bà lùi lại, khuất vào đám đông, tay vẫn ôm chiếc khăn.

Hỡi chị em thành Giêrusalem

Đoàn người đi tiếp, và dân chúng đi theo Ngài đông lắm:

“Trong số đó có nhiều phụ nữ vừa đấm ngực vừa than khóc Người.”

Các bà đấm ngực, khóc lớn tiếng, như phụ nữ xứ ấy vẫn khóc người chết. Dù đã gần như không bước nổi, Đức Giêsu vẫn dừng lại, quay về phía các bà:

“Hỡi chị em thành Giêrusalem, đừng khóc thương tôi làm gì. Có khóc thì khóc cho phận mình và cho con cháu.”

Ngài vẫn chưa thôi thương xót thành này. Ngài nói thêm:

“Vì cây xanh tươi mà người ta còn đối xử như thế, thì cây khô sẽ ra sao?”

Ngài là cây xanh tươi, còn sống, không có tội. Rôma còn làm với Ngài như thế này, thì đến ngày cả thành này khô như củi chờ lửa mà nổi dậy chống lại, Rôma sẽ còn làm gì nữa? Con cái các bà sẽ sống tới ngày ấy: quân đoàn Rôma kéo tới, cả thành chết đói, và Đền thờ bốc cháy. Chính Ngài đang đi tới chỗ chết, mà Ngài vẫn lo cho con cái của họ.

Rồi Ngài quay đi, và đoàn người lại lên đường về phía ngọn đồi, Đức Giêsu lảo đảo phía trước, Simon vác thanh gỗ theo sau.