Thứ bảy lặng im, Ngài xuống ngục tổ tông

Suốt đêm thứ Sáu và trọn ngày hôm sau, ngày sa-bát, thân xác Đức Giêsu nằm trong ngôi mộ của ông Giôxếp bên ngoài tường thành, và khắp Giêrusalem chìm trong im lặng nặng trĩu.

Với các bạn của Ngài, đó là cái im lặng của người đã hết hy vọng. Các môn đệ lánh mặt, sợ rằng những kẻ đã đến bắt Thầy sẽ đến bắt cả mình. Họ đã bỏ thuyền lưới, bỏ cả bàn thu thuế để theo Ngài. Giờ Ngài đã chết, còn họ thì đang trốn.

Mẹ Ngài ngồi lặng trong nhà Gioan, nơi ông đã rước bà về. Ngoài đường, tiếng chân người đi lễ sa-bát qua lại. Trên tay bà, có lẽ vẫn còn vương mùi mộc dược từ chiều hôm trước. Lưỡi gươm ông Simêon báo trước năm nào nay đã đâm thâu tới tận cùng lòng bà. Mấy bà từ Galilê đã sửa soạn sẵn dầu thơm, nhưng phải đợi qua ngày sa-bát mới ra mộ được:

“Nhưng ngày sa-bát, các bà nghỉ ngơi theo luật truyền.”

Đó là ngày nghỉ dài nhất trong đời các bà. Đấng đã dựng nên trời đất nay nằm lạnh ngắt trong một ngôi mộ đi mượn, và Thiên Chúa dường như đã lặng thinh.

Tới nay, Hội Thánh vẫn giữ sự im lặng ấy. Sáng thứ Bảy Tuần Thánh, ai bước vào nhà thờ cũng thấy cửa Nhà Tạm mở toang mà bên trong không có gì, cây đèn chầu đã tắt, và suốt ngày hôm ấy không có Thánh lễ nào. Hội Thánh ngồi chờ bên ngôi mộ cùng với Đức Mẹ và các bà, không vội vàng đi tới lễ Phục Sinh.

Xuống với những người đã chết

Trong kinh Tin Kính các Thánh Tông Đồ, người Công giáo Việt Nam vẫn đọc rằng Đức Giêsu “xuống ngục tổ tông”. Ngài xuống cõi những người đã chết, nơi các tổ phụ của loài người đang chờ.

Ở đó có linh hồn những người công chính, những người đã sống và chết mà vẫn tin vào lời Thiên Chúa hứa, dù chưa được thấy lời hứa thành sự thật. Có ông Ađam và bà Evà, những người đã đánh mất vườn Địa Đàng; có ông Abraham, vua Đavít, và cả ông Gioan Tẩy Giả mới đến đó chưa lâu. Cửa trời vẫn còn đóng, và họ cứ thế chờ, đời này qua đời khác.

Rồi Đức Giêsu đến với họ. Thân xác Ngài nằm trong mộ, còn linh hồn Ngài, linh hồn của chính Con Thiên Chúa, thì xuống tận cõi này. Ngài xuống đó để giải thoát những người công chính đã đi trước Ngài, và ánh sáng theo Ngài vào cõi ấy. Đấng Cứu Độ cúi xuống, đưa tay ra.

Bàn tay ông Ađam

Có một bài giảng rất xưa, không ai còn nhớ tên người giảng, kể đoạn này bằng giọng hết sức dịu dàng. Năm nào vào thứ Bảy Tuần Thánh, Hội Thánh cũng đọc bài giảng ấy trong Giờ Kinh Sách, giờ kinh mà các linh mục, tu sĩ đọc mỗi ngày. Bài giảng mở đầu bằng chính sự im lặng của ngày hôm ấy: hôm nay mặt đất lặng im, vì Đức Vua đang ngủ, và Ngài đi đánh thức những người đã ngủ từ thuở đất trời mới có.

Chúa đi xuống tìm tổ phụ đầu tiên của loài người, như người mục tử đi tìm con chiên lạc. Trong bóng tối, ông Ađam nhận ra Ngài. Ông sợ hãi đấm ngực, rồi quay lại kêu lên với tất cả những người đang chờ ở đó: Chúa ở cùng anh em. Trong bài giảng, Đức Kitô đáp lại ông bằng chính câu người Công giáo vẫn thưa với linh mục trong mỗi Thánh lễ: “Và ở cùng cha.”

Ngài không trách ông lấy một lời. Ngài cầm lấy tay ông Ađam, bàn tay năm xưa đã đưa ra hái trái cây trong vườn Địa Đàng, và nâng ông dậy. Rồi Ngài cho ông xem tấm lưng mình, đầy những lằn roi Ngài đã chịu để cất đi gánh tội vẫn đè còng lưng ông. Cả đôi tay nữa, đôi tay đã bị đóng đinh vào một cây gỗ, vì thuở trước bàn tay ông đã đưa ra nơi một cây khác. Ngài là Thiên Chúa của ông, thế mà vì ông, Ngài đã chịu làm con cháu của ông.

Rồi trong bài giảng, Chúa gọi ông và gọi hết những người đang chờ trong cõi ấy hãy tỉnh giấc mà trỗi dậy. Ngài đâu có dựng nên con người để phải bị giam cầm trong cõi âm ty. Ngài đến để dẫn họ ra khỏi nơi này.

Ông Ađam đứng lên, tay vẫn còn trong tay Chúa, và những người đã mỏi mòn chờ đợi bao đời đi theo sau.